Een video start vanzelf in een feed, meestal zonder geluid. LinkedIn schrijft het in zijn helpcentrum: sommige video’s worden automatisch zonder geluid afgespeeld wanneer je door de pagina scrolt. In die eerste seconden bestaat wat je zegt alleen als mensen het kunnen lezen.
We kijken zonder geluid, en we zeggen het ook
Harde cijfers over dit onderwerp zijn zeldzaam, en je moet erbij zeggen waar ze vandaan komen.
Het meest geciteerde komt uit een studie van Verizon Media en Publicis Media uit april 2019. Van de ondervraagden zegt 69% op openbare plekken video’s zonder geluid te bekijken, en 25% op privéplekken. En vooral: 80% zegt een video eerder tot het einde te bekijken als hij ondertiteld is. Twee kanttekeningen: het gaat om gewoontes die mensen zelf opgeven, en de studie komt van een verkoper van advertentieruimte en een mediabureau, die hun steekproef en hun methode niet hebben gepubliceerd.
Andere bronnen wijzen in dezelfde richting, op andere schermen.
- Ofcom, de Britse mediatoezichthouder, stelde in 2023 vast dat 42% van de volwassenen in het Verenigd Koninkrijk ondertitels gebruikt bij het televisiekijken, streaming inbegrepen. Bij de 16- tot 24-jarigen is dat 63%, tegenover 36% bij de 55-plussers.
- YouGov ondervroeg in 2023 1.000 Amerikaanse volwassenen: 38% kijkt het liefst televisie met ondertitels, ook in een taal die ze kennen. Bij de mensen onder de 30 is dat 63%.
Die twee cijfers gaan over televisie en streaming, niet over sociale media. Toch zeggen ze iets nuttigs: lezen wat je hoort is een gewoonte geworden, en die is het sterkst bij jongeren.
Voor wie ondertitels er zijn
Eerst voor wie niet of slecht hoort. Meer dan 1,5 miljard mensen leven met gehoorverlies, bijna 20% van de wereldbevolking, volgens de Wereldgezondheidsorganisatie. Voor hen is een video zonder ondertitels een video zonder inhoud.
Daarom maken de toegankelijkheidsregels voor het web er een basisvereiste van. Succescriterium 1.2.2 van WCAG 2.2, op niveau A, het eerste niveau, vraagt ondertitels voor alle vooraf opgenomen audio in een video.
Daarna voor alle anderen. Volgens de studie van Verizon Media is 80% van de mensen die ondertitels gebruiken niet doof en niet slechthorend. Ze zitten op een stille plek, hebben geen oortjes bij zich, of zijn met iets anders bezig.
Wat ondertitels niet vervangen
Het zou verkeerd zijn om daaruit af te leiden dat geluid er niet meer toe doet. Een studie die in 2024 in PLOS ONE verscheen volgde de blik van 168 mensen die naar ondertitelde video’s keken, met en zonder geluid. Zonder geluid begrepen ze minder, moesten ze meer moeite doen en keken ze met minder plezier.
Ondertitels hebben dus twee aparte rollen:
- vasthouden wie zonder geluid voorbijkomt, tot hij beslist om te blijven;
- helpen wie luistert om te volgen, vooral als het onderwerp technisch is of als er snel wordt gepraat.
Ze ontslaan je er niet van om goed te praten en voor zuiver geluid te zorgen. Een geslaagde short werkt met geluid, en is ook zonder te begrijpen.
Automatisch of ingebrand
Er bestaan twee soorten ondertitels, en ze doen niet hetzelfde werk.
| Automatische ondertitels | Ingebrande ondertitels | |
|---|---|---|
| Waar ze vandaan komen | gegenereerd door het platform | gemaakt in de montage, vóór het uploaden |
| Waar ze staan | over de video heen gelegd | in het beeld zelf |
| De kijker kan ze verbergen | ja | nee |
| Hoe ze eruitzien | zoals het platform het bepaalt | zoals jij het bepaalt |
| Van het ene platform naar het andere | telkens opnieuw te maken | overal identiek |
Automatische ondertitels bestaan op de vier grote platforms. LinkedIn biedt ze aan in tien talen, waaronder het Frans en het Engels. YouTube maakt ze voor Shorts net als voor lange video’s. Instagram zet ze aan met een instelling per reel, vanuit de app. TikTok genereert ze voor geüploade video’s.
Ze bewijzen hun nut, op twee voorwaarden. Je moet ze nalezen: YouTube zelf raadt aan te controleren wat verkeerd is getranscribeerd, en een verhaspelde eigennaam maakt een slechte indruk. En je moet aanvaarden dat je niet kiest: niet het lettertype, niet de grootte, niet de plek waar ze verschijnen.
Ingebrande ondertitels maken deel uit van de video. Niemand kan ze verbergen, ze verschijnen ook waar automatische ondertitels niet worden aangeboden, en ze dragen jouw stijl. LinkedIn raadt adverteerders trouwens aan om hun ondertitels in te branden.
Voor een short zijn dat de ondertitels die tellen: ze zijn het eerste wat mensen lezen.
Zeven regels voor ondertitels die gelezen worden
1. Weinig woorden tegelijk
Eén woordgroep, een of twee korte regels. De kijker moet in één oogopslag lezen, zonder dat zijn ogen over het scherm hoeven te gaan.
2. Knip waar de stem knipt
Een ondertitel stopt waar de zin ademt. ‘Niemand leest een presentatie / twee keer’ leest beter dan ‘Niemand leest een / presentatie twee keer’.
3. Gelijk met de stem
Het woord verschijnt wanneer het wordt uitgesproken. Een verschuiving, hoe klein ook, stoort wie luistert en meeleest.
4. Groot en met contrast
De tekst wordt op een telefoon gelezen, soms in het volle daglicht. Dikke, lichte letters, met een rand of een donkere achtergrond: de helderheid van een video verandert, de tekst moet op al zijn beelden leesbaar blijven.
5. Buiten de bedekte zones
De platforms tonen hun interface onderaan het beeld en aan de rechterkant. Ondertitels die daar staan, verdwijnen onder het bijschrift. Zet ze in het midden, iets boven of iets onder het gezicht. De precieze marges staan in Verticaal videoformaat 9:16.
6. Getrouw, maar opgeschoond
Schrijf wat er wordt gezegd, zonder ‘eh’, zonder herhalingen en zonder valse starts. Als de montage ze uit het geluid heeft gehaald, hebben ze in de tekst niets te zoeken.
7. Nagelezen
Eigennamen, afkortingen, vaktermen en cijfers zijn wat automatische transcriptie het vaakst mist, en wat je publiek als eerste opmerkt.
De regel boven de video
Ondertitels zeggen wat je zegt. Ze zeggen niet waarover je het hebt, in elk geval niet vóór het einde van de eerste zin.
Een vaste regel tekst, bovenaan het beeld, lost dat op: hij noemt de vraag waarop de video antwoordt. ‘Hoe overtuig je in één call?’ De kijker weet in één seconde of het onderwerp hem aangaat, met of zonder geluid.
Het is ook de eenvoudigste manier om een fragment op zichzelf te laten staan, wanneer de vraag is gesteld door iemand die je in het fragment niet hoort. Daarover hebben we het in Videoclips kiezen.
Wat Dailies doet
Dailies neemt de calls op die je in Chrome voert, in het Frans of in het Engels, en haalt er verticale shorts uit. De interface van zijn extensie is in het Frans. Elke short komt met ingebrande ondertitels, in een van de vijftien stijlen: je kiest er één, en al je shorts volgen. Stiltes, stopwoordjes en valse starts gaan eruit, in het beeld, in het geluid en in de tekst. Een regel boven elke short noemt de vraag waarop hij antwoordt.
In het kort
- Een video start vaak zonder geluid: wat je niet kunt lezen, bestaat niet.
- Ondertitels zijn er eerst voor mensen die slecht horen, en voor iedereen die kijkt zonder te luisteren.
- Ze vervangen het geluid niet: zonder geluid begrijp je minder.
- Ingebrande ondertitels zijn de enige waarvan je zelf bepaalt hoe ze eruitzien, en ze gaan overal met je mee.
- Weinig woorden tegelijk, groot, met contrast, gelijk met de stem, buiten de bedekte zones, en nagelezen.
Bronnen
- Verizon Media en Publicis Media, Relationship of Video, Sound and Captions Insights Study, april 2019: zelf opgegeven gewoontes, steekproef en methode niet gepubliceerd.
- Ofcom, Review of Public Service Media (2019–23), 2024: volwassenen in het Verenigd Koninkrijk, gegevens van 2023.
- YouGov, peiling over ondertitels op televisie, 2023: 1.000 volwassenen in de Verenigde Staten.
- Szarkowska en anderen, studie gepubliceerd in PLOS ONE, 2024: 168 deelnemers.
- Wereldgezondheidsorganisatie, Gehoorverlies.
- W3C, WCAG 2.2, succescriterium 1.2.2, 2024.
- Helppagina’s van LinkedIn, YouTube, Instagram en TikTok over automatische ondertitels, gelezen op 1 oktober 2026; automatisch afspelen en tips voor adverteerders van LinkedIn.